· Redakcja PsiAdwokat.pl · Prawo · 9 min czytania
Pies na łańcuchu: aktualny stan prawa i co może się zmienić
Do 27 lipca 2027 r. obowiązuje limit 12 godzin i 3 m uwięzi, potem zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi. Sprawdź, co obowiązuje dziś.

Zdjęcia psa przykutego do krótkiego łańcucha, bez dostępu do wody, w mrozie albo w upale — trafiają do mediów społecznościowych regularnie. Właściciele pytają, co mogą zrobić, a sąsiedzi — co tak naprawdę jest nielegalne. Pierwsza ustawa łańcuchowa z 2025 roku została zawetowana, a nowa, podpisana w lipcu 2026 roku, wejdzie w życie dopiero 28 lipca 2027 r.
Stan prawny na 5 listopada 2026 r.: do 27 lipca 2027 r. obowiązuje dotychczasowy art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt (limit 12 godzin i minimum 3 m uwięzi), a od 28 lipca 2027 r. - zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi, z wyjątkami opisanymi niżej.
Aktualnie obowiązujące przepisy: art. 9 ustawy o ochronie zwierząt
Podstawą prawną jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1580, z późniejszymi zmianami). Artykuł 9 formułuje dwa obowiązki każdego, kto utrzymuje zwierzę domowe.
Pierwszy odnosi się do warunków bytowych:
Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.
— art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 2023 poz. 1580 t.j.)
Drugi dotyczy bezpośrednio uwięzi:
Zabrania się trzymania zwierząt domowych na uwięzi w sposób stały dłużej niż 12 godzin w ciągu doby lub powodujący u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz niezapewniający możliwości niezbędnego ruchu. Długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 m.
— art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 2023 poz. 1580 t.j.)
Brzmienie to pochodzi z nowelizacji z 2012 roku. Wcześniej ustawa nie wyznaczała ani maksymalnego czasu trzymania na uwięzi, ani minimalnej długości łańcucha — każdy mógł formalnie trzymać psa na półmetrowym łańcuchu przez całą dobę.
Co oznacza “stały dłużej niż 12 godzin” — przepis dobry, egzekwowanie trudne
Sformułowanie “w sposób stały dłużej niż 12 godzin w ciągu doby” sprawia praktyczne trudności w egzekwowaniu prawa. Ustawa nie precyzuje, czy chodzi o 12 godzin nieprzerwanego trzymania, czy o sumę godzin w całej dobie. Oznacza to, że inspektor czy funkcjonariusz straży miejskiej, przychodząc jednorazowo, nie może stwierdzić naruszenia — chyba że zastaje psa przywiązanego i zdobywa zeznania świadków lub dokumentację fotograficzną obejmującą dłuższy okres.
Przepis zabrania przy tym bezwarunkowo trzymania, które:
- powoduje uszkodzenie ciała — np. łańcuch zbyt ciasny albo obcierający skórę, rany od obroży;
- powoduje cierpienie — np. brak wody przy upale, brak schronienia w mrozie, izolacja od kontaktu z człowiekiem przez wiele tygodni;
- nie zapewnia możliwości niezbędnego ruchu — łańcuch zbyt krótki, splątany wokół słupka, uniemożliwiający wstanie.
W tych przypadkach czas trzymania nie ma znaczenia — naruszenie jest niezależne od 12-godzinnego limitu. Pies przywiązany na 4 godziny, lecz z raną od łańcucha lub bez dostępu do wody przy 30°C, jest przypadkiem uzasadniającym interwencję.
Warto też pamiętać, że 3-metrowa minimalna długość uwięzi to długość samego łańcucha lub liny — nie przestrzeni, w której pies może swobodnie się poruszać. Jeśli łańcuch jest przymocowany do rogu budki przy płocie, rzeczywista przestrzeń ruchu może być znacznie mniejsza niż 3 metry.
Obowiązki dotyczące schronienia i warunków bytowych
Art. 9 ust. 1 nakłada obowiązek zapewnienia schronienia “chroniącego przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiającego swobodną zmianę pozycji ciała”. Ustawa nie określa precyzyjnie wymiarów ani materiałów budy, jednak wymagania należy interpretować proporcjonalnie do wielkości psa i warunków klimatycznych.
Minimalny standard to budka lub wiata:
- zamknięta z trzech stron, z dachem nieprzepuszczającym deszczu i śniegu;
- w rozmiarze umożliwiającym psu wstanie, obrócenie się i położenie na pełną długość ciała;
- osłonięta od przeważających wiatrów, z ocieplonym wnętrzem w zimie;
- z naczyniami na wodę i karmę dostępnymi z zewnątrz i regularnie uzupełnianymi.
Brak budki, regularnie wywrócona lub oblodzona miska z wodą, buda mniejsza niż rozmiary psa — każda z tych sytuacji może stanowić przesłankę do interwencji Inspekcji Weterynaryjnej.
Ustawa łańcuchowa: co Sejm uchwalił we wrześniu 2025 roku
26 września 2025 roku Sejm uchwalił nowelizację ustawy o ochronie zwierząt, głosami 280 posłów za i 105 przeciw. Zmiana miała radykalnie przebudować zasady trzymania psów na zewnątrz.
Projekt wprowadzał generalny zakaz trzymania psów na uwięzi jako zasadę, dopuszczając wyłącznie wyjątki:
- trzymanie na smyczy podczas spaceru lub transportu;
- udział w wystawie, pokazie, konkursie, występie lub treningu;
- zabiegi lekarsko-weterynaryjne o charakterze profilaktycznym, leczniczym lub pielęgnacyjnym;
- krótkotrwałe i incydentalne uwiązanie poza miejscem stałego bytowania zwierzęcia, w sposób niepowodujący naruszenia dobrostanu;
- sytuacje, gdy uwiązanie jest niezbędne, poza miejscem stałego bytowania zwierzęcia, w celu zapobieżenia bezpośredniemu niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia człowieka albo innego zwierzęcia lub wyrządzeniu szkody, a zastosowanie innego środka nie jest możliwe.
W zamian ustawa szczegółowo regulowała wymogi kojców jako miejsca stałego przebywania psa:
| Masa psa | Minimalna powierzchnia kojca |
|---|---|
| do 20 kg | 10 m² |
| od 20 do 30 kg | 15 m² |
| powyżej 30 kg | 20 m² |
Kojec musiałby mieć co najmniej 1,7 m wysokości, trwałą i stabilną konstrukcję, dostęp do światła dziennego oraz ogrodzenie z co najmniej dwoma bokami przepuszczającymi powietrze. Pies przebywający na zewnątrz miałby prawo do budy z drewna lub materiałów drewnopochodnych, ocieplonej i dostosowanej do jego wielkości, oraz do codziennego ruchu poza kojcem.
Ustawa miała wejść w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Projekt był wynikiem wieloletnich starań środowisk ochrony zwierząt, które wskazywały, że przepisy z 2012 roku są w praktyce nieegzekwowalne. Statystyki organizacji zajmujących się interwencjami potwierdzają, że psy trzymane na łańcuchu przez kilkanaście godzin dziennie, bez odpowiednich warunków bytowych, stanowią jeden z najczęstszych zgłaszanych przypadków złego traktowania.
Dlaczego pierwsza ustawa nie weszła w życie
2 grudnia 2025 roku Prezydent RP skorzystał z prawa weta. Prezydent wskazywał, że proponowane normy kojców dla psów były nierealne. Główny zarzut dotyczył więc wymogów dotyczących kojców o powierzchni 10–20 m² i wysokości 1,7 m. 17 grudnia 2025 roku Sejm nie odrzucił weta: za odrzuceniem zagłosowało 246 posłów, a potrzeba było 3/5 głosów, czyli 263.
Skutek prawny: zawetowana ustawa nie weszła w życie.
Nowa ustawa z 3 lipca 2026 r. — co się zmieni
Po wecie głowa państwa zapowiedziała własny projekt. Ostatecznie prezydent podpisał 24 lipca 2026 r. ustawę z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt, ogłoszoną 27 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1005). Wchodzi ona w życie po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia, czyli 28 lipca 2027 r.
Od tej daty art. 9 ust. 2 będzie brzmiał: „Zabrania się trzymania psów i kotów na uwięzi”. Zakaz nie dotyczy prowadzenia psa lub kota na smyczy lub uwiązania na czas transportu, udziału w wystawie, pokazie, konkursie, występie, treningu lub tresurze, zabiegu lekarsko-weterynaryjnego, profilaktycznego lub pielęgnacyjnego, a także krótkotrwałego i incydentalnego uwiązania poza miejscem stałego bytowania zwierzęcia oraz uwiązania niezbędnego w sytuacjach zagrożenia (art. 9 ust. 3). Psu utrzymywanemu poza lokalem mieszkalnym zapewnia się stałe, swobodne poruszanie się na ogrodzonym terenie (ust. 4); gdy nie jest to możliwe z powodu braku ogrodzenia lub stwarzania przez psa niebezpieczeństwa, dopuszcza się kojec o odpowiedniej powierzchni i konstrukcji (ust. 5), z codziennym ruchem poza kojcem (ust. 6) i budą z izolacją cieplną (ust. 8). Minimalne warunki utrzymywania psa w kojcu, w szczególności minimalną powierzchnię, określi w rozporządzeniu minister właściwy do spraw rolnictwa (ust. 7). Ustawa nie zawiera liczbowych wymiarów kojca.
Jak zgłosić naruszenie przepisów
Jeśli obserwujesz sytuację, w której pies jest trzymany na uwięzi niezgodnie z prawem, masz kilka ścieżek działania:
Straż Miejska lub Policja mają uprawnienia do interwencji w sprawach dobrostanu zwierząt. Straż Miejska reaguje szybciej na lokalne zgłoszenia sąsiedzkie. Przy zgłoszeniu warto podać adres, opis sytuacji i — jeśli to możliwe — zdjęcia lub nagrania.
Inspekcja Weterynaryjna (powiatowy lekarz weterynarii) ma uprawnienia do skontrolowania warunków utrzymania zwierzęcia, wydania nakazu poprawy oraz — w ostateczności — odebrania psa właścicielowi i umieszczenia go w schronisku. Skargę można złożyć pisemnie lub telefonicznie do powiatowego inspektoratu.
Organizacje ochrony zwierząt — Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami (TOZ) i lokalne fundacje mogą wspierać interwencję, towarzyszyć podczas niej jako obserwatorzy lub przekazywać zgłoszenia do właściwych organów.
W przypadkach poważnych — pies z widocznymi ranami od łańcucha, wyraźne objawy wychudzenia, odwodnienia lub chorób nieleczonych — sytuacja może kwalifikować się jako znęcanie nad zwierzęciem w rozumieniu art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt, zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć bezpośrednio w najbliższej jednostce Policji.
Praktyczne zestawienie — co wolno, a czego nie
| Sytuacja | Dopuszczalność | Podstawa |
|---|---|---|
| Uwięź ≤ 12 h/dobę, min. 3 m, z budką i wodą | Dozwolone | art. 9 ust. 1–2 |
| Uwięź > 12 h/dobę | Niedozwolone | art. 9 ust. 2 |
| Uwięź < 3 m długości | Niedozwolone | art. 9 ust. 2 |
| Brak schronienia chroniącego przed mrozem lub upałami | Niedozwolone | art. 9 ust. 1 |
| Łańcuch powodujący rany lub obcieranie skóry | Niedozwolone | art. 9 ust. 2 + art. 35 |
| Kojec bez uwięzi — bez ograniczenia czasowego (do 27 lipca 2027 r.) | Dozwolone | art. 9 ust. 2 a contrario |
Kojec zamiast łańcucha to w obecnym stanie prawnym rozwiązanie legalne i bez limitu czasowego. Od 28 lipca 2027 r. kojec będzie dopuszczalny tylko w warunkach określonych w nowym art. 9 ust. 5-6 (m.in. gdy nie da się zapewnić psu swobodnego poruszania się po ogrodzonym terenie), z minimalnymi parametrami określonymi w rozporządzeniu.
Podsumowanie
- Do 27 lipca 2027 r. obowiązujący art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 2023 poz. 1580 t.j.) zakazuje trzymania psa na uwięzi dłużej niż 12 godzin na dobę; długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 metry.
- Zakaz trzymania na łańcuchu powodującego cierpienie, uszkodzenia ciała lub uniemożliwiającego ruch działa niezależnie od czasu — można naruszyć prawo nawet w 4 godziny, jeśli warunki są złe.
- We wrześniu 2025 roku Sejm uchwalił nowelizację wprowadzającą generalny zakaz uwięzi — ustawa nie weszła w życie z powodu weta prezydenckiego z 2 grudnia 2025 roku.
- Prezydent wskazywał, że normy kojców (10–20 m²) były nierealne.
- Ustawa z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1005) wprowadza od 28 lipca 2027 r. zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi, z wyjątkami.
- Naruszenia aktualnego art. 9 można zgłaszać do Straży Miejskiej, Policji lub Inspekcji Weterynaryjnej.
- Trzymanie psa w kojcu (bez uwięzi) jest do 27 lipca 2027 r. legalne i nie podlega ograniczeniu czasowemu; od 28 lipca 2027 r. obowiązują warunki z nowego art. 9 ust. 4-9.
Jeśli szukasz prawnika znającego sprawy zwierząt, na portalu PsiAdwokat.pl prowadzona jest lista informacyjna kancelarii — bez rekomendacji ani oceny jakości.
- pies-na-lancuchu
- ustawa-lancuchowa
- ustawa-o-ochronie-zwierzat
- prawo-zwierzat
- ochrona-zwierzat
🤖 Wykorzystanie sztucznej inteligencji
Grafika: w całości wygenerowana przez sztuczną inteligencję (treść syntetyczna; przedstawione osoby nie są rzeczywiste).
Tekst: przygotowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
🩺 Niniejszy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. W razie wątpliwości co do stanu zdrowia psa skontaktuj się z lekarzem weterynarii; również w przypadku problemów behawioralnych warto skontaktować się z certyfikowanym behawiorystą.
⚖️ Informacja prawna
Treści na stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli Twoja sprawa wymaga oceny prawnej, rozważ konsultację z profesjonalistą — lista prawników.
