· Redakcja PsiAdwokat.pl · Prawo · 6 min czytania
Czy komornik może zająć psa za długi?
Formalnie tak – do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy o rzeczach. Art. 829 KPC chroni tylko zwierzęta gospodarskie, nie psy ani koty. Sprawdź, co mówi prawo i co się stało z projektem nowelizacji z 2025 roku.
Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencjęPytanie, które pojawia się coraz częściej, brzmi mniej więcej tak: „Czy jeśli mam długi, komornik może mi zabrać psa?” Dla wielu opiekunów brzmi to absurdalnie — pies to członek rodziny, nie sprzęt AGD ani telewizor. I właśnie ta intuicja moralna zderza się z tym, co naprawdę mówi polskie prawo. A odpowiedź — jak to w prawie bywa — nie jest prosta.
Co podlega zajęciu przez komornika?
Egzekucja komornicza to przymusowe wykonanie orzeczenia sądu lub innego tytułu wykonawczego. Komornik może zająć ruchomości dłużnika — meble, sprzęt elektroniczny, samochód, oszczędności. Ale nie wszystko.
Artykuł 829 Kodeksu postępowania cywilnego zawiera listę rzeczy wyłączonych spod egzekucji: łóżko, podstawowe sprzęty kuchenne, zapasy żywności na miesiąc, przedmioty niezbędne do wykonywania pracy. I zwierzęta — ale nie wszystkie.
Punkt 3 art. 829 KPC brzmi: jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów.
Warto przeczytać to jeszcze raz. Krowa, kozy, owce. To przepis z czasów, gdy dłużnik był przede wszystkim rolnikiem, a zwierzęta zapewniały mu żywność. Psy i koty nie są wymienione. Nie są wyłączone z egzekucji.
Pies jako ruchomość — co mówi prawo?
Ustawa o ochronie zwierząt z 1997 roku stanowi, że zwierzę nie jest rzeczą, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę (art. 1 ust. 1). Jednocześnie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy (art. 1 ust. 2).
W procedurze egzekucyjnej tę zasadę powtarza art. 844¹ KPC: przepisy o egzekucji z ruchomości stosuje się odpowiednio do zwierząt, o ile nie są sprzeczne z przepisami o ochronie zwierząt.
I tu tkwi sedno prawnej dyskusji. Przepis nie rozstrzyga wprost, czy egzekucja ze zwierząt domowych jest dopuszczalna: warunek „jeżeli nie jest to sprzeczne z przepisami dotyczącymi ochrony zwierząt” wymaga oceny w konkretnej sprawie, a samo „stosowanie odpowiednie” nie jest wyraźnym zakazem. Ustawa o ochronie zwierząt nie zawiera przepisu wprost zabraniającego komornikowi zajęcia psa za długi właściciela. To interpretacja, nie litera prawa.
Sprawa z Wejherowa
To nie jest czysto teoretyczny problem. W styczniu 2013 roku na stronie Krajowej Rady Komorniczej pojawiła się informacja o licytacji yorka — psa bez rodowodu wycenionego na 400 złotych (cena wywoławcza: 200 złotych). Pies miał zostać sprzedany w ramach egzekucji z majątku dłużniczki ze Strzebielina; licytacja miała się odbyć w Wejherowie.
Sprawa zelektryzowała media i organizacje ochrony zwierząt. Według późniejszych relacji wierzyciel, gdy sprawą zainteresowały się media, cofnął wniosek, więc do licytacji nie doszło — nie dlatego, że przepisy mu to nakazały, ale dlatego, że sprawa stała się głośna.
Ta historia pokazuje dwie rzeczy. Po pierwsze: egzekucja psa jest formalnie możliwa. Po drugie: w praktyce budzi ogromny sprzeciw i zazwyczaj kończy się zanim do niej dojdzie — nie ze względu na prawo, lecz presję społeczną.
Projekt nowelizacji z 2025 roku — co się z nim stało
W lutym 2025 roku posłowie Konfederacji złożyli w Sejmie projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego (druk nr 1143). Propozycja była prosta: zastąpić w art. 829 pkt 3 długie wyliczenie zwierząt gospodarskich jednym słowem — „zwierzęta”. Jedno słowo, które objęłoby ochroną wszystkie zwierzęta domowe — zarówno psy i koty, jak i zwierzęta hodowlane.
Uzasadnienie projektu odwoływało się do konkretnych danych: 52,1% Polaków mieszka z psem, 39% — z kotem. Dla milionów rodzin zwierzę domowe to nie ruchomość — to bliski.
Pierwsze czytanie projektu odbyło się 9 maja 2025 roku. Następnie Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach wydała sprawozdanie z wnioskiem o odrzucenie projektu (druk nr 1557, 4 sierpnia 2025). Według systemu informacyjnego Sejmu (stan na 5 listopada 2026 r.) projekt nie został uchwalony, a ostatnim odnotowanym etapem jest stanowisko rządu z 9 lutego 2026 r. — Sejm nie głosował więc nad jego odrzuceniem.
Według stanu na 5 listopada 2026 roku art. 829 pkt 3 KPC ma nadal to samo brzmienie co przed złożeniem projektu — z krową, kozami i owcami. Bez psa.
Dlaczego egzekucja psa rzadko dochodzi do skutku
Nawet jeśli prawo formalnie na to pozwala, egzekucja ze zwierzęcia domowego jest dla komornika wyjątkowo kłopotliwa. Komornik musi najpierw zwierzę zabezpieczyć i zapewnić mu opiekę — co oznacza koszty i logistykę. Następnie musi wycenić psa (wycena jest niepewna: od kilkudziesięciu złotych za kundla bez rodowodu do kilku tysięcy za rasowca z rodowodem) i znaleźć nabywcę. Przy długu rzędu kilku tysięcy złotych gra może po prostu nie być warta świeczki.
Art. 844¹ KPC dopuszcza egzekucję ze zwierząt tylko wtedy, gdy nie jest to sprzeczne z przepisami o ochronie zwierząt, więc komornik może uznać zajęcie zwierzęcia domowego za niedopuszczalne — nawet jeśli literalny zakaz nie istnieje. Ale to ocena konkretnego komornika, a nie przepis prawa. Następny komornik może ocenić inaczej.
Warto pamiętać, że komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego — orzeczenia sądu. Zakres egzekucji wyroku jest szeroki, a jego granice wobec zwierząt domowych nie są w KPC jasno wytyczone.
Co to znaczy dla Ciebie?
Jeśli masz długi i obawiasz się o swojego psa, powinieneś wiedzieć jedno: polskie prawo nie zakazuje komornikowi zajęcia zwierzęcia domowego. Art. 829 pkt 3 KPC wyłącza z egzekucji tylko wskazane zwierzęta gospodarskie (odrębne wyłączenia dla rolników prowadzących gospodarstwo rolne zawiera art. 829¹ KPC). Projekt, który miał to zmienić (druk nr 1143 z 2025 roku), nie został uchwalony.
W praktyce taka egzekucja jest rzadka i kłopotliwa. Ale na formalny zakaz nie możesz liczyć.
Jeśli jesteś w trudnej sytuacji finansowej, skontaktowanie się z prawnikiem lub doradcą restrukturyzacyjnym jak najwcześniej — zanim dojdzie do etapu egzekucji — daje znacznie więcej opcji. Wiele spraw da się rozwiązać na wcześniejszym etapie postępowania.
Warto też wiedzieć, że ustawa o ochronie zwierząt chroni psy w wielu innych aspektach — na przykład przed złym traktowaniem i porzuceniem. Ale w zakresie egzekucji komorniczej jest pozbawiona ostrości prawnej — nie definiuje wprost, że nie wolno zająć zwierzęcia domowego za długi jego opiekuna.
Podsumowanie
Wiele osób nie ma świadomości tej luki prawnej. Mamy ogólne przepisy o ochronie zwierząt, mamy art. 844¹ KPC o „odpowiednim stosowaniu” — ale nie mamy wyraźnego zakazu, który powiedziałby: komornik nie może zabrać psa.
Projekt nowelizacji z 2025 roku miał szansę to zmienić. Nie został uchwalony. Być może przy kolejnej próbie argument o milionach polskich rodzin żyjących z psami i kotami trafi wreszcie do komisji, która tym razem zagłosuje inaczej.
Do tego czasu pozostaje stwierdzić, że temat nie jest zamknięty, a luka prawna jest realna.
- komornik
- egzekucja komornicza
- art. 829 KPC
- dług
- pies
- prawo
- ochrona zwierząt
🤖 Wykorzystanie sztucznej inteligencji
Grafika: w całości wygenerowana przez sztuczną inteligencję (treść syntetyczna; przedstawione osoby nie są rzeczywiste).
Tekst: przygotowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
🩺 Niniejszy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. W razie wątpliwości co do stanu zdrowia psa skontaktuj się z lekarzem weterynarii; również w przypadku problemów behawioralnych warto skontaktować się z certyfikowanym behawiorystą.
⚖️ Informacja prawna
Treści na stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli Twoja sprawa wymaga oceny prawnej, rozważ konsultację z profesjonalistą — lista prawników.
