· Redakcja PsiAdwokat.pl · Ciekawostki  · 5 min czytania

Whippet: pies wyścigowy z północy Anglii i gen, który robi z niego „kulturystę”

Whippet to charcik, którego wiktoriańska rozrywka zmieniła w rasę. W 2007 roku genetycy opisali u niego mutację zwiększającą masę mięśni i szybkość.

Whippet to charcik, którego wiktoriańska rozrywka zmieniła w rasę. W 2007 roku genetycy opisali u niego mutację zwiększającą masę mięśni i szybkość. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Smukły, ważący zwykle około 9 kg pies o łagodnym usposobieniu wygląda na typowego kanapowca. A jednak jego przodkowie byli używani do polowania na drobną zwierzynę i tępienia szkodników, a następnie stali się bohaterami zakładów w wiktoriańskiej Anglii. Sto kilkadziesiąt lat później whippet trafił też do laboratorium: genetycy znaleźli u niego mutację, która robi z psa „kulturystę”.

Skąd się wziął whippet

Według The Kennel Club psy typu whippet były powszechne już w średniowieczu, a badania genetyczne z XXI wieku wskazują, że rasa wywodzi się od greyhounda — celtyckiego psa, znanego Rzymianom jako Vertragus. Do XIX wieku whippet był już rozpoznawalną rasą. Używano go do polowania na drobną zwierzynę i tępienia szkodników.

Standard FCI nr 162 wskazuje jako kraj pochodzenia Wielką Brytanię. Rasa należy tam do grupy 10 — chartów, sekcji 3 (charty krótkowłose), bez prób pracy. Więcej o jej wielkim krewnym znajdziesz w artykule o greyhoundzie, a o innym chartie z zupełnie innego regionu świata — w tekście o chartach afgańskich.

📌 Zapamiętaj: The Kennel Club zaznacza, że wczesne standardy whippeta i charcika włoskiego opisywały te psy jako „greyhounda w miniaturze”, ale ich budowa rozwijała się później różnymi drogami.

Z polowania do zakładów

The Kennel Club opisuje, że wiktorianie przekształcili tępienie szkodników w sport hazardowy. Wyścigi whippetów stały się popularne zwłaszcza w rejonach górniczych na północy Anglii i w Walii, ale także w Londynie i w Midlands.

Źródło nie podaje szczegółowych zasad dawnych gonitw ani liczby psów w stawce, dlatego trzeba uważać na popularne opowieści, które barwnie je dopowiadają. Pewne jest tyle, ile potwierdza instytucja kynologiczna: to wyścigi i hazard ukształtowały użytkowość rasy w XIX wieku.

Dziś, jak zaznacza The Kennel Club, wyścigi whippetów toczą się już tylko na bardzo niewielką skalę, a rasa jest za to bardzo popularna na wystawach. Jako pies domowy ma być łagodny i przywiązany do opiekuna.

Co mówi dzisiejszy standard

Standard FCI opisuje whippeta jako psa o zrównoważonej kombinacji siły mięśni z elegancją i wdziękiem sylwetki, zbudowanego do szybkości i pracy. Wprost zaznacza, że należy unikać wszelkich przesadzonych cech.

Zalecany wzrost w kłębie wynosi 47–51 cm u psów i 44–47 cm u suk. Sierść jest krótka, cienka i przylegająca, a dopuszczalne są dowolne umaszczenia, z wyjątkiem merle, które jest niedopuszczalne. Usposobienie określono jako łagodne i serdeczne, a pies ma być dobrym towarzyszem — zarówno w domu, jak i w sporcie.

„Bully whippet” — mutacja, która rozbudowuje mięśnie

W 2007 roku w czasopiśmie PLoS Genetics ukazał się artykuł zespołu badaczy (pierwszy autor: D. S. Mosher). Naukowcy zainteresowali się zjawiskiem opisywanym przez właścicieli whippetów: u niektórych psów występowała bardzo silna rozbudowa mięśni. Hodowcy nazywali je „bully” whippetami. Miały szeroką klatkę piersiową i wyjątkowo rozwiniętą muskulaturę nóg i szyi.

Podobne „podwójne umięśnienie” znano już u bydła i owiec, a odpowiadały za nie mutacje w genie miostatyny (MSTN) — białka, które hamuje wzrost masy mięśniowej.

Co ustalili badacze

  • U whippetów odkryto delecję dwóch par zasad w trzecim eksonie genu MSTN. Powoduje ona przedwczesny kodon stop w pozycji 313 i skraca białko o 63 aminokwasy z 375.
  • W początkowej grupie 22 whippetów wszystkie przebadane psy „bully” (4 osobniki) miały dwie kopie mutacji. Wszystkie psy, które spłodziły lub urodziły takiego szczeniaka (5 osobników), były nosicielami jednej kopii.
  • W dodatkowej próbie 146 whippetów, pobranej bez względu na rodowód, 2 psy miały dwie kopie mutacji, 20 — jedną, a 124 — żadnej.
  • Cecha dziedziczy się autosomalnie recesywnie: psy „bully” rodziły się z par nosicieli.

💡 Podpowiedź: liczby z próby 146 psów opisują tylko tę konkretną grupę (psy z zawodów i nadesłane pocztą), a nie całą populację rasy.

Jedna kopia — szybszy pies

Najciekawszy wniosek dotyczył nosicieli jednej kopii. Psy takie okazały się bardziej umięśnione niż osobniki bez mutacji. U samców z jedną kopią stosunek masy do wysokości był średnio o około 17% większy (0,333 kg/cm wobec 0,284 kg/cm).

Autorzy przeanalizowali też 85 psów, dla których znali klasę wyścigową (A — najszybsza, D — najwolniejsza). Mutację miało 12 z 41 psów w dwóch najszybszych klasach (A i B), a w dwóch najwolniejszych (C i D) tylko jeden z 43. Zależność między klasą a obecnością mutacji była istotna statystycznie (p ≈ 0,00028). Zespół podkreślił, że to pierwszy przypadek ilościowego powiązania mutacji w genie MSTN z wyższą sprawnością sportową.

Mity i ograniczenia

W tekście artykułu pojawiają się też informacje, które łatwo przeoczyć:

  • Właściciele psów „bully” relacjonowali, że poza skurczami mięśni barku i uda nie obserwują innych problemów zdrowotnych. Autorzy zaznaczają jednak, że niewiele wiadomo o zdrowotnych skutkach nosicielstwa, i zalecają ostrożność w dalszych badaniach.
  • Około połowa psów „bully” miała charakterystyczny nadgryz (w artykule: „overbite”).
  • Według tych samych doniesień takie psy bywały usypiane w młodym wieku, ponieważ nie spełniały wzorca rasy (autorzy odwołują się do standardu amerykańskiego AKC).

⚠️ Uwaga: badanie z 2007 roku dotyczyło konkretnych grup psów i nie rozstrzyga, czy bycie nosicielem jest dla zdrowia obojętne. Decyzje o badaniach genetycznych i planach hodowlanych należą do hodowcy w porozumieniu z lekarzem weterynarii.

Dlaczego ta historia jest ważna

Ta ciekawostka pokazuje, jak daleko sięga selekcja: rasa ukształtowana przez gonitwy i zakłady okazała się później dobrym materiałem do badania genu, który u bydła i owiec również wpływa na masę mięśniową. Podobnie jak w przypadku genu IGF1 i rozmiaru psów, jedna zmiana w DNA może wyraźnie zmienić budowę ciała.

Podsumowanie

  • Według The Kennel Club whippet wywodzi się od greyhounda i w XIX wieku był już rozpoznawalną rasą.
  • Wiktorianie przekształcili tępienie szkodników w sport hazardowy; wyścigi popularne były zwłaszcza w rejonach górniczych północy Anglii i w Walii.
  • Standard FCI nr 162 opisuje whippeta jako psa o równowadze mocy i elegancji, w którym należy unikać wszelkich przesadnych cech.
  • W 2007 roku opisano delecję w genie MSTN, która u psów z dwiema kopiami daje wyraźne „podwójne umięśnienie”.
  • Psy z jedną kopią mutacji były w badanej grupie bardziej umięśnione i częściej startowały w najszybszych klasach wyścigowych.
  • Nie wiadomo wszystko o skutkach zdrowotnych nosicielstwa — dane pochodzą z doniesień właścicieli i wymagają ostrożności.
  • whippet
  • historia rasy
  • charty
  • genetyka psów
  • miostatyna
  • wyścigi psów
Share:

🤖 Wykorzystanie sztucznej inteligencji

Grafika: w całości wygenerowana przez sztuczną inteligencję (treść syntetyczna; przedstawione osoby nie są rzeczywiste).
Tekst: przygotowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

🩺 Niniejszy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. W razie wątpliwości co do stanu zdrowia psa skontaktuj się z lekarzem weterynarii; również w przypadku problemów behawioralnych warto skontaktować się z certyfikowanym behawiorystą.

⚖️ Informacja prawna

Treści na stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli Twoja sprawa wymaga oceny prawnej, rozważ konsultację z profesjonalistą — lista prawników.

Powrót do bloga

Powiązane artykuły

Zobacz wszystkie artykuły »
Irish Wolfhound — pies, który zdumiewał Rzym, polował na wilki i prawie zniknął ze świata Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję Ciekawostki

Irish Wolfhound — pies, który zdumiewał Rzym, polował na wilki i prawie zniknął ze świata

Irish Wolfhound to najwyższy pies świata i jedna z najstarszych ras europejskich. W 391 roku n.e. siedem irlandzkich chartów dosłownie zatrzymało Rzym. Historia tej rasy to opowieść o celtyckich wojownikach, wyginięciu wilków i jednym kapitanie, który zdążył na ostatnią chwilę.

Redakcja PsiAdwokat.pl ·
Przeczytaj artykuł