· Redakcja PsiAdwokat.pl · Ciekawostki  · 5 min czytania

Pies grupuje zabawki według tego, do czego służą — badanie z Budapesztu

Psy z wyjątkowo dużym słownikiem potrafiły przenieść słowa „pull” i „fetch” na nowe zabawki, choć nikt ich nie nazwał. Co wykazało badanie z Current Biology i czego nie dowodzi.

Psy z wyjątkowo dużym słownikiem potrafiły przenieść słowa „pull” i „fetch” na nowe zabawki, choć nikt ich nie nazwał. Co wykazało badanie z Current Biology i czego nie dowodzi. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Dla większości psów „piłka” to po prostu ta jedna piłka. Zespół z Uniwersytetu Eötvösa Loránda w Budapeszcie sprawdził, czy bardzo uzdolnione słownikowo psy potrafią pójść dalej: czy zrozumieją, że słowo oznacza całą grupę przedmiotów łączącą nie wygląd, lecz sposób użycia. Wyniki ukazały się we wrześniu 2025 roku w czasopiśmie Current Biology.

Kim są psy „Gifted Word Learner”

Badanie dotyczyło psów z grupy określanej skrótem GWL (Gifted Word Learner, czyli „uzdolnione w nauce słów”). To bardzo rzadka grupa: psy, które w codziennych kontaktach z opiekunami uczą się nazw dziesiątek, a czasem setek przedmiotów. Według opisu w Scientific American do eksperymentu przystąpiło około dziesięciu takich psów, w większości border collie; były wśród nich także blue heeler, labrador i corgi pembroke.

Autorzy zaznaczają, że to wyjątki. Większość psów domowych takiego słownika nigdy nie zbuduje. Więcej o tej grupie opisano w tekście Gifted Word Learner — psy, które uczą się setek nazw, a o najsłynniejszej reprezentantce — w artykule o Chaser, border collie znającej ponad tysiąc słów.

Jak wyglądał eksperyment

Całość odbywała się w domach psów, z udziałem opiekunów, w formie zabawy. Układ był następujący:

  • Opiekunowie uczyli psy dwóch słów oznaczających grupy zabawek: „pull” (zabawki do przeciągania) i „fetch” (zabawki do aportowania; Scientific American podaje w tym miejscu słowo „throw”).
  • Zabawki w obrębie grupy różniły się rozmiarem, kształtem i kolorem, więc wygląd nie mógł podpowiadać odpowiedzi.
  • Po około czterech tygodniach treningu pojawiły się zupełnie nowe zabawki o różnych wzorach.
  • Z tymi nowymi zabawkami opiekunowie bawili się przez około tydzień zgodnie z ich funkcją (przeciąganie albo aport), ale nie nadawali im nazw.
  • W teście końcowym pies miał na polecenie „pull” lub „fetch” wybrać odpowiednią, nienazwaną wcześniej zabawkę.

📌 Zapamiętaj: psy nie miały usłyszeć nazwy nowej zabawki. Miały wywnioskować z własnego doświadczenia zabawy, do której grupy ona należy.

Co wyszło

Według Scientific American siedem psów, które ukończyły wszystkie etapy, wybierało właściwą zabawkę mniej więcej w dwóch trzecich przypadków. Przy losowym wyborze oczekiwano wyniku około 12,5 proc., więc rezultat był wyraźnie powyżej przypadku. Komunikat prasowy wydawcy czasopisma (Cell Press) dodaje, że psy zapamiętywały takie kategoryzacje na długo.

Autorzy interpretują to tak, że psy tworzą reprezentację przedmiotu opartą na doświadczeniu jego funkcji i potrafią ją później przywołać. Jak mówi pierwsza autorka badania, Claudia Fugazza, to trochę tak, jak człowiek, który nazywa tym samym słowem młotek i kamień, bo służą mu do tego samego.

Dlaczego to ważne dla badaczy

W streszczeniu pracy wskazano, że u człowieka zdolność uogólniania nowych słów na podstawie funkcji, a nie wyglądu, pojawia się później niż oparte na wyglądzie, u małych dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym. Wcześniejsze podobne obserwacje u zwierząt dotyczyły nielicznych osobników po intensywnym, formalnym treningu. Tu psy uczyły się w naturalnej, domowej zabawie.

Elika Bergelson, badaczka języka z Uniwersytetu Harvarda (niezwiązana z badaniem), zwróciła uwagę, że w życiu codziennym funkcja i wygląd zwykle idą w parze: liny wyglądają na „do przeciągania”, a piłki na „do rzucania”. Eksperyment oddzielił te dwie cechy, co jej zdaniem jest czystym sposobem badania, jak kategorie mogą powstawać u różnych gatunków.

Czego to badanie nie mówi

Warto czytać je ostrożnie:

  • Grupa była mała i wyjątkowa. Pracowano z kilkoma psami o rzadkiej zdolności. Wyniku nie wolno przenosić na przeciętnego psa domowego.
  • Autorzy sami proszą o dalsze badania. Zapisali, że potrzeba więcej danych o zakresie i elastyczności takiej kategoryzacji, a kolejnym krokiem może być sprawdzenie, czy psy bez słownika nazw też klasyfikują przedmioty według funkcji.
  • To nie jest dowód na rozumienie języka. Badanie pokazuje uogólnianie etykiety na nowe przedmioty u psów uczących się słów. Nie oznacza, że psy używają języka tak jak ludzie.

⚠️ Uwaga: relacje o badaniu różnią się co do liczby psów w próbie (10 lub 11); dla pewności warto sięgnąć do samej publikacji w Current Biology. Ten opis opiera się na streszczeniu pracy, komunikacie wydawcy i relacji Scientific American. Według Scientific American do ostatniego etapu doszło siedem psów.

Co jeszcze wiadomo o psach z dużym słownikiem

Ta sama grupa badaczy opublikowała w ostatnich latach inne prace, które pomagają umieścić wynik w kontekście:

  • Dror, Miklósi i Fugazza sprawdzili w Biology Letters (2024) pięć psów GWL po dwóch latach od nauki nazw 12 przedmiotów. Psy pamiętały nazwy od trzech do dziewięciu z nich.
  • Fugazza i współpracownicy opisali w Scientific Reports (2024) badanie 35 psów wytrenowanych do aportowania wskazanego przedmiotu. Psy najpierw podchodziły do przedmiotów o podobnym kształcie, ale ostatecznie częściej wybierały te o podobnej fakturze. Autorzy wiążą to z różnymi zmysłami: wzrok pomaga w ocenie z daleka, a dotyk w wyborze po kontakcie z przedmiotem.
  • Pokrewny wątek, czyli to, czy mózg psa przetwarza znaczenie słów, omówiono w artykule o efekcie N400 u psów.

Co z tego wynika w praktyce

Dla opiekuna wniosek jest skromny, ale ciekawy: nauka słów i zabawa mogą się wzajemnie wzmacniać. Badanie nie daje jednak podstaw, by oczekiwać od zwykłego psa uogólniania słów na nowe przedmioty ani by uznać brak takiej zdolności za wadę. Zdolność, o której mowa, jest rzadka nawet wśród border collie.

Podsumowanie

  • Badanie z Budapesztu (Current Biology, wrzesień 2025) dotyczyło psów z grupy Gifted Word Learner, czyli bardzo rzadkich pod względem słownika.
  • Psy uczyły się słów „pull” i „fetch” dla zabawek różniących się wyglądem, a potem miały je zastosować do nowych, nienazwanych zabawek.
  • Według Scientific American siedem psów, które ukończyły wszystkie etapy, wybierało właściwie w około dwóch trzecich prób, przy szansie losowej około 12,5 proc.
  • Autorzy wnioskują, że psy mogą tworzyć reprezentacje przedmiotów oparte na ich funkcji.
  • Próba była mała i wyjątkowa, więc wyniku nie przenosi się na przeciętnego psa domowego.
  • Sami autorzy zalecają dalsze badania nad zakresem tej zdolności.
  • psy
  • kognicja psów
  • gifted word learner
  • nauka słów
  • kategoryzacja
  • border collie
  • badania naukowe
Share:

🤖 Wykorzystanie sztucznej inteligencji

Grafika: w całości wygenerowana przez sztuczną inteligencję (treść syntetyczna; przedstawione osoby nie są rzeczywiste).
Tekst: przygotowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

🩺 Niniejszy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. W razie wątpliwości co do stanu zdrowia psa skontaktuj się z lekarzem weterynarii; również w przypadku problemów behawioralnych warto skontaktować się z certyfikowanym behawiorystą.

⚖️ Informacja prawna

Treści na stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli Twoja sprawa wymaga oceny prawnej, rozważ konsultację z profesjonalistą — lista prawników.

Powrót do bloga

Powiązane artykuły

Zobacz wszystkie artykuły »
Trwałość obiektów u psów — co mówi nauka Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję Ciekawostki

Trwałość obiektów u psów — co mówi nauka

Czy pies wie, że piłka nadal istnieje, gdy znika za kocem? Badania z Journal of Comparative Psychology i Proceedings of the Royal Society B pokazują odpowiedź bardziej złożoną, niż można by przypuszczać.

Redakcja PsiAdwokat.pl ·
Przeczytaj artykuł